Çalışma hayatında işçilerin zihnini en çok kurcalayan sorulardan biri şüphesiz ki "İstifa edersem tazminatım yanar mı?" sorusudur. Toplumdaki genel kanı, istifa eden işçinin hiçbir hak talep edemeyeceği yönündedir. Ancak bu bilgi, hukuki açıdan eksik ve yanıltıcıdır. Türk İş Hukuku, belirli şartların varlığı halinde işçiye "kıdem tazminatını alarak işten ayrılma" (haklı nedenle fesih) imkanı tanımaktadır.
Güler Hukuk Bürosu ve Av. Uğur Güler olarak bu makalemizde; istifa ve tazminat ilişkisini, hangi durumlarda istifa etseniz bile tazminat alabileceğinizi inceliyoruz.
Yasal Dayanak: 4857 Sayılı İş Kanunu Madde 24 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesi, işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkını düzenler. Normal şartlarda istifa eden işçi ihbar süresine uymak zorundayken, haklı fesih durumunda işçi, ceketini alıp çıkabilir ve kıdem tazminatına hak kazanır (Ancak ihbar tazminatı alamaz).
İstifa Edip Tazminat Alabileceğiniz Temel Durumlar
- Ücret ve Yan Hakların Ödenmemesi İşçinin en temel hakkı ücretidir. Ücretin;
Hiç ödenmemesi veya eksik ödenmesi,
Zamanında ödenmemesi (Maaş günü sürekli gecikiyorsa),
Elden ödeme yapılması (Kayıt dışılık), haklı fesih sebebidir. Sadece maaş değil; fazla mesai ücretleri, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri (UBGT), yıllık izin ücretleri, yol-yemek bedelleri veya primlerin ödenmemesi de işçiye derhal fesih hakkı verir.
2. SGK Primlerinin Eksik Bildirilmesi Türkiye'de sıkça karşılaşılan bir durum; işçinin maaşının bir kısmının bankadan asgari ücret olarak, geri kalanının ise elden ödenmesidir. Bu durumda işçinin SGK primleri düşük yatar ve gelecekteki emeklilik maaşı düşer. Bu durum, işçi için tartışmasız bir haklı fesih nedenidir.
3. Mobbing (Psikolojik Taciz) İş yerinde işverenin veya diğer çalışanların işçiye yönelik sistematik baskısı, aşağılaması ve psikolojik şiddet uygulaması mobbing kapsamına girer. Mobbingin ispatlanması durumunda işçi, sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını alabilir.
4. Emeklilik Şartlarının Oluşması (15 Yıl 3600 Gün) Eski yasaya tabi olan (08.09.1999 tarihinden önce ilk sigorta girişi olanlar), 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim gününü doldurduklarında, yaş şartını beklemeden SGK’dan alacakları yazı ile işten ayrılıp tazminatlarını alabilirler.
5. Kadın İşçinin Evlenmesi ve Askerlik Kadın işçiler resmi nikah tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde; erkek işçiler ise askerlik nedeniyle iş sözleşmelerini feshedip kıdem tazminatlarını alabilirler.
Süreç Nasıl İşler? İstifa Dilekçesi Nasıl Yazılmalı? En kritik nokta burasıdır. "Gördüğüm lüzum üzerine" veya "Şahsi nedenlerimle" diyerek istifa ederseniz, haklı sebebiniz olsa bile tazminat almanız zorlaşır.
Doğru Yöntem:
Noter İhtarnamesi: Haklı fesih iradesinin, noter kanalıyla işverene "İhtarname" çekilerek bildirilmesi en sağlıklı yoldur.
Açık Gerekçe: Dilekçede "Fazla mesai ücretlerimin ödenmemesi nedeniyle iş akdimi haklı nedenle feshediyorum" şeklinde somut gerekçe yazılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Kendi isteğimle işten ayrılırsam tazminat alabilir miyim?
Cevap: Genel kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak; maaşların ödenmemesi, elden ödeme yapılması, mobbing, SGK primlerinin eksik yatırılması gibi "haklı nedenleriniz" varsa, istifa etseniz dahi kıdem tazminatınızı alabilirsiniz (İş Kanunu Madde 24).
Soru 2: İstifa dilekçesine ne yazarsam tazminat alırım?
Cevap: İstifa dilekçesine "şahsi gerekçeler" veya "gördüğüm lüzum üzerine" yazarsanız tazminat hakkınız yanabilir. Eğer haklı bir sebebiniz varsa (örneğin fazla mesailerin ödenmemesi), dilekçede veya tercihen Noter İhtarnamesi'nde bu durumu açıkça, delilleriyle birlikte belirtmeniz gerekir.
Soru 3: 3600 günden tazminat nasıl alınır?
Cevap: Eğer ilk sigorta girişiniz 08.09.1999 tarihinden önceyse ve 15 yıl sigortalılık süresi ile 3600 prim gününü doldurduysanız; SGK'dan "Kıdem Tazminatı Alabilir" yazısı alarak işverene sunabilir ve kendi isteğinizle ayrılsanız bile tazminatınızı alabilirsiniz.
Soru 4: Maaşım elden ödeniyor, istifa etsem haklarımı alabilir miyim?
Cevap: Evet, alabilirsiniz. Maaşın bir kısmının bankadan, geri kalanının elden (zarf içinde) ödenmesi yasal değildir. Bu durum, emeklilik haklarınızı ve tazminat miktarınızı düşürdüğü için işçi adına "haklı fesih" sebebidir ve tazminatlı istifa hakkı doğurur.
Soru 5: Yeni evlenen kadın işçi istifa ederse tazminat alır mı?
Cevap: Evet. Kadın işçiler, resmi nikah tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde evlilik cüzdanı fotokopisi ve bir dilekçe ile işverene başvurarak iş sözleşmesini feshedebilir ve kıdem tazminatını alabilirler.
Soru 6: Mobbing nedeniyle istifa eden işçi ne yapmalı?
Cevap: İş yerinde psikolojik tacize (mobbing) uğrayan işçi, haklı nedenle fesih hakkına sahiptir. Ancak mobbingin ispatı hukuki süreç gerektirebilir. Bu nedenle fevri davranıp dilekçe vermek yerine, uzman bir avukat desteğiyle ihtarname çekilerek sürecin başlatılması en doğrusudur.
Avukat Desteği Bursa ve çevresinde iş hukuku alanında uzmanlaşmış Güler Hukuk Bürosu olarak; iş sözleşmenizin incelenmesi, haklı fesih nedenlerinin tespiti, ihtarname hazırlanması ve dava süreçlerinin takibi konularında yanınızdayız.
Av. Uğur Güler - Güler Hukuk Bürosu
