Sevilen birinin vefatı, geride kalanlar için tarifi zor bir keder ve yas döneminin başlangıcıdır. Ancak bu duygusal yıkımın hemen ardından, postacı kapınıza bankalardan, vergi dairelerinden veya şahıslardan gelen icra tebligatlarını getirmeye başladığında, acınız yerini büyük bir paniğe bırakabilir.
Toplumumuzda çok yaygın ve bir o kadar da tehlikeli bir yanılgı vardır: "Ölenle ölünmez, borç da onunla mezara gider" veya "Ben kefil olmadım ki babamın borcunu ödeyeyim!" Oysa Türk Miras Hukuku'nun temel taşı olan "Külli Halefiyet" (Külliyen intikal) ilkesine göre, ölüm anında kişinin sadece malvarlığı değil, tüm borçları da doğrudan ve eksiksiz olarak mirasçıların omuzlarına yüklenir. Eğer doğru hukuki adımları atmazsanız, kendi alın terinizle aldığınız eviniz, arabanız veya maaşınız, vefat eden ebeveyninizin borçları yüzünden haczedilebilir.
Bu makalede, 2026 yılı güncel Medeni Kanun hükümleri ve Yargıtay uygulamaları ışığında; ölen kişinin kredi borçlarının ne olacağını, 3 aylık reddi miras süresini kaçıranların hayatını kurtaran "Hükmen Red (Borca Batık Tereke)" kurumunu Avukat Uğur Güler'in uzman perspektifiyle inceliyoruz.
1. Ölen Kişinin Borcu Mirasçılara Kalır Mı? (Külli Halefiyet İlkesi)
Türk Medeni Kanunu'na (TMK) göre, bir kişi vefat ettiğinde onun "Terekesi" (bıraktığı her şey) mirasçılarına bir bütün olarak geçer.
Miras sadece tapulardan, bankadaki paralardan ve mücevherlerden ibaret değildir. Vefat eden kişinin:
-
Banka kredileri, kredi kartı borçları,
-
Vergi, SGK ve trafik cezası borçları,
-
Şahıslara olan senetli veya senetsiz ticari borçları,
-
Hatta aleyhine açılmış ve devam eden tazminat davaları doğrudan yasal mirasçılarına geçer.
Sorumluluğun Sınırı Nedir? Mirasçılar, bu borçlardan sadece ölen kişinin bıraktığı mallarla değil; kendi şahsi malvarlıklarıyla (kendi evleri, arabaları, maaşları ve banka hesaplarıyla) müteselsilen (zincirleme) sorumlu olurlar. Yani alacaklı banka, "Ölen kişinin evini satayım da borcumu alayım" demek zorunda değildir; doğrudan sizin şahsi maaşınıza haciz koyabilir.
2. Kredi Borcu Olan Kişi Ölürse Ne Olur? (Hayat Sigortası Detayı)
Vefat eden kişinin bankalara yüklü miktarda ihtiyaç, taşıt veya konut kredisi borcu varsa, mirasçıların ilk yapması gereken şey banka ile iletişime geçip "Hayat Sigortası" poliçesini sorgulamaktır.
-
Sigorta Varsa: Bankalar genellikle kredi verirken tüketiciye hayat sigortası yaptırır. Vefat durumunda, kalan kredi borcu sigorta şirketi tarafından bankaya ödenir. Böylece mirasçılar borçtan kurtulur; hatta ölen kişi kredisinin büyük bir kısmını ödemişse, sigorta şirketi artan parayı mirasçılara iade bile edebilir.
-
Sigorta Şirketinin İtirazı (Gizlenen Hastalık Tuzağı): Ancak sigorta şirketleri ödeme yapmamak için poliçedeki detayları didik didik eder. Eğer ölen kişi krediyi çekerken mevcut olan ağır bir hastalığını (örneğin kanser veya kalp yetmezliği) sigorta formunda gizlemişse (beyan yükümlülüğüne aykırılık), sigorta şirketi "Bu hastalığı benden saklamış, ödeme yapmıyorum" diyerek poliçeyi iptal eder. Bu durumda kredi borcu tüm ağırlığıyla mirasçılara kalır.
-
Sigorta Yoksa: Kredi çekilirken hayat sigortası yapılmamışsa veya süresi dolmuşsa, banka kredinin kalan taksitlerini doğrudan mirasçılardan tek seferde veya taksitler halinde faiziyle tahsil etme yoluna gider.
3. Hükmen Reddi Miras (Borca Batık Tereke) Nedir?
Normal şartlarda, mirasın getirdiği bu borç yükünden kurtulmanın yolu, ölümden itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak "Gerçek Reddi Miras" yapmaktır. Ancak yas sürecinin ağırlığı, borçlardan haberdar olmamak veya hukuki prosedürleri bilmemek nedeniyle on binlerce vatandaş bu 3 aylık katı süreyi kaçırmaktadır.
İşte 3 aylık süreyi kaçıran mirasçıların imdadına Türk Medeni Kanunu Madde 605/2'de yer alan "Hükmen Red" (Terekenin Borca Batık Olması) kurumu yetişir.
-
Kanun der ki: Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi (borca batık olduğu) açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.
-
Türkçesi: Vefat eden babanızın veya annenizin öldüğü tarihte; malları, bankadaki parası ve alacaklarının toplamı, borçlarını karşılamaya yetmiyorsa, tereke "borca batık" demektir. Kanun bu durumda sizin 3 ay içinde başvuru yapmanıza gerek kalmadan mirası hukuken "reddetmiş" olduğunuzu varsayar.
4. Hükmen Red Davası Nasıl Açılır ve Şartları Nelerdir?
Hükmen reddin (borca batıklığın) tespit edilmesi otomatik olmaz; bankalar veya alacaklılar size icra gönderdiğinde Asliye Hukuk Mahkemesinde Hükmen Red (Terekenin Borca Batık Olduğunun Tespiti) Davası açmanız gerekir.
-
Zamanaşımı Yoktur: Hükmen red davası, 3 aylık süreye tabi değildir. Alacaklılar size 5 yıl sonra bile gelse, bu davayı açabilirsiniz.
-
İspat Şartı: Mahkemede ölen kişinin vefat tarihindeki malvarlığı ile borçları karşılaştırılır. Hakkında açılmış icra takipleri, banka borçları, vergi borçları dosyaya sunulur. Borcun, maldan fazla olduğu (aciz durumu) ispatlandığı an dava kazanılır ve tüm mirasçılar borçtan kurtulur.
-
Kritik Hata (Zımni Kabul): Hükmen red davasını kazanmanın tek ve en önemli şartı, mirası "sahiplenmemiş" olmaktır. Eğer vefat eden babanızın borca batık olduğunu bilmenize rağmen; onun arabasını satıp parasını aldıysanız, bankadaki son maaşını çektiyseniz veya SGK'dan dul/yetim maaşı dışında terekeye ait bir alacağı tahsil ettiyseniz, mirası örtülü (zımni) olarak kabul etmiş sayılırsınız. Mirası sahiplenen kişi, sonradan borçlar ortaya çıkınca "Tereke borca batıktı, hükmen red istiyorum" diyemez; dava doğrudan reddedilir.
Avukat Uğur Güler ile Şahsi Malvarlığınızı İcralardan Koruyun
Ölen kişinin ardından bırakılan borçlar, hukuki bir mayın tarlasıdır. 3 aylık reddi miras süresinin kaçırılmasının ardından gelen banka icraları veya sigorta şirketlerinin hayat sigortasını ödemeyi haksız yere reddetmesi, geride kalan mirasçıların bir ömür boyu borç ödemesine neden olabilir. Özellikle Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılacak Hükmen Red (Borca Batıklık) davalarında "zımni kabul" yapılmadığını ispatlamak ve ölenin malvarlığı/borç bilançosunu doğru bir bilirkişi raporuyla mahkemeye sunmak uzmanlık gerektirir.
Avukat Uğur Güler, Miras ve İcra Hukuku alanlarındaki derin tecrübesiyle; kredi borçları nedeniyle mirasçılara yöneltilen haksız icra takiplerinin durdurulması, sigorta şirketlerine karşı hayat sigortası tazminat davalarının açılması ve 3 aylık yasal süreyi kaçıran mirasçılar için "Hükmen Red (Borca Batık Tereke)" davalarının başarıyla yönetilmesi noktasında şeffaf, güvenilir ve sonuç odaklı avukatlık hizmeti sunmaktadır. Vefat eden yakınınızın borçlarının kendi şahsi hayatınızı karartmasına seyirci kalmayın; yasal haklarınızı ve ekonomik geleceğinizi uzman bir hukukçuyla koruma altına alın.
